W 2025 roku w Polsce przeszczepiono 2254 narządy od dawców zmarłych, w tym 1227 nerki. 44 transplantacje odbyły się w Klinicznym Oddziale Transplantologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 4 w Lublinie. Za każdą z tych liczb stoją konkretne osoby, dla których przeszczepienie było jedyną realną szansą na zdrowie lub życie. W przypadku, gdy farmakoterapia, leczenie zachowawcze czy zabieg chirurgiczny stają się bezsilne, transplantacja pozostaje szczególnym darem, ale też ogromną odpowiedzialnością środowiska medycznego.
To właśnie poczucie tej odpowiedzialności oraz potrzeba stałego doskonalenia praktyki klinicznej stały się punktem wyjścia do spotkania specjalistów podczas konferencji „Lubelska Transplantologia 2026”. Wydarzenie odbywa się co roku w okolicy Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji i stanowi okazję do wymiany doświadczeń, omówienia aktualnych wyzwań oraz zaprezentowania dobrych praktyk z zakresu transplantologii — zarówno w wymiarze regionalnym, jak i ogólnopolskim oraz międzynarodowym.
Dr n. med. Mariusz Matuszek, Kierownik Klinicznego Oddziału Transplantologii USK Nr 4 w Lublinie (fot. Agnieszka Szymuś/UMLub)
Tegoroczna konferencja miała miejsce 23 stycznia 2026 r. w Sali Audytoryjnej Centrum Symulacji Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Wśród prelegentów znaleźli się uznani specjaliści z różnych ośrodków, reprezentujący m.in. chirurgię, anestezjologię, intensywną terapię, okulistykę oraz koordynację transplantacyjną.
Wydarzenie otworzyło przemówienie prof. dr hab. n. med. Wojciecha Załuski, Rektora Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, ale też Lekarza Kierującego jednostką przygotowującą pacjentów do transplantacji nerek - Klinicznego Oddziału Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 4 w Lublinie. Oddział ten ściśle współpracuje z Klinicznym Oddziałem Transplantologii kierowanym przez dr n. med. Mariusza Matuszka.
– To spotkanie jest niezwykle ważne, przede wszystkim dla naszych pacjentów – tych, którzy już są po przeszczepach wykonanych w Klinicznym Oddziale Transplantologii. Tematyka dotyczy też innych przeszczepów, np. rogówki. Transplantologia to ogromny obszar, który w naszym kraju rozwija się niezwykle dynamicznie. [...] Dziękuję zespołowi pod kierownictwem doktora Mariusza Matuszka za stałe postępy organizacyjne i niezwykłą aktywność. Idziemy w kierunku intensyfikacji działań na polu transplantologii, bo to służy naszym pacjentom – mówił we wprowadzeniu Rektor.
Po wystąpieniu prof. Wojciecha Załuski głos zabrała Elżbieta Rejmak-Patyra – Zastępca Dyrektora Wydziału Zdrowia w Lubelskim Urzędzie Wojewódzkim, która odczytała list od Wojewody Lubelskiego Krzysztofa Komorskiego.
- Transplantologia to jeden z najbardziej wymagających obszarów współczesnej medycyny, a jego niezachwiane funkcjonowanie powinno opierać się na wysokich kompetencjach klinicznych, odpowiedzialnych decyzjach diagnostycznych oraz ścisłej współpracy pomiędzy ośrodkami medycznymi i instytucjami publicznymi. Uniwersytecki Szpital Kliniczny Nr 4 w Lublinie pełni istotną funkcję w systemie ochrony zdrowia regionu. Organizacja dzisiejszej konferencji stanowi potwierdzenie zaangażowania środowiska medycznego w doskonalenie procedur i szansę na wymianę doświadczeń w znaczeniu teoretycznym i praktycznym. Przekazuję wyrazy uznania dla organizatorów konferencji za podjęcie tej niezwykle wartościowej inicjatywy. Życzę państwu merytorycznej dyskusji oraz możliwości wykorzystania wniosków ze spotkania w codziennej pracy - brzmiał fragment listu.
Słuchacze konferencji (fot. Agnieszka Szymuś/UMLub)
Następnie Elżbieta Rejmak-Patyra podzieliła się własnym doświadczeniem związanym z transplantacją wykonaną u jej siostrzeńca.
- Kilka lat temu zatelefonowała do mnie siostra i powiedziała: "Przemkowi wysiadły dwie nerki". W czasie tej rozmowy zapadła bardzo głęboka cisza, przez dłuższy moment nic nie mówiłyśmy do siebie. Obie wiedziałyśmy, że od tej chwili Przemek trzymany jest za rękę zarówno przez życie, jak i śmierć. Zdałyśmy sobie sprawę, że idąc przez życie, śmierć nam towarzyszy. Zetknęłyśmy się z nią twarzą w twarz. Chciałabym wszystkim państwu, którzy bierzecie udział w tym cudownym przeprowadzaniu człowieka ze stanu bliskiego śmierci do życia, podziękować. Przemek ma się dziś znakomicie. Wiemy doskonale, że jest to zasługą wszystkich państwa, którzy uczestniczycie w procesie transplantacji, ale również jest dziełem tych wszystkich, którzy pozwalają na to, by kontynuacja życia mogła się toczyć poprzez możliwość pobierania organów. Wszystkim państwu z całego serca dziękuję - mówiła Zastępca Dyrektora Wydziału Zdrowia.
Dar życia, o którym wspominała przedstawicielka Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego, nie byłby możliwy, gdyby pojawiał się sprzeciw ze strony bliskich zmarłych. Gdy jednak zmarłymi są dzieci, brak sprzeciwu wydaje się szczególnie trudną prośbą postawioną przed rodzicami. O tym problemie mówiła dr hab. n. med. Beata Rybojad, Kierownik Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii Dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie.
- To olbrzymi problem emocjonalny. W obliczu śmierci dziecka trudno jest rozmawiać z rodzicami na temat dawstwa. Trudno jest przekonać ich oraz personel pielęgniarski, że odruchy rdzeniowe to nie są odruchy żywego człowieka. Dlatego nawiązaliśmy współpracę z USK Nr 4 w Lublinie. Pani neurolog dr n. med Joanna Wojczal przeprowadza badanie przepływów mózgowych pozwalające stwierdzić śmierć mózgu. Najczęściej to personel mojego oddziału podejmuje się rozmowy z rodzicami, chociaż zdarza się, że inicjują ją sami rodzice. Chcę powiedzieć, że tylko raz się nam zdarzyło, by rodzice wyrazili sprzeciw - podkreśliła dr hab. n. med. Beata Rybojad.
Kolejnymi prelegentami podczas konferencji byli:
- dr n. med. Jacek Bicki, Kierownik Kliniki Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej i Endokrynologicznej w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Kielcach, który przedstawił „Drogę do transplantacji w województwie świętokrzyskim”,
- dr n. med. Joanna Wojczal z Klinicznego Oddziału Neurologii Uniwersyteckiego Szpitala Kliniczego Nr 4 w Lublinie, która przedstawiła „Badania instrumentalne w orzekaniu śmierci mózgu TCD”,
- mgr Marta Stępniak, Starszy Koordynator pobierania i przeszczepiania komórek, tkanek i narządów w Banku Tkanek Oka w Lublinie, z wystąpieniem pt. „Koordynacja pobrań tkanek w banku tkanek oka USK Nr 1 w Lublinie”,
- dr hab. n. med. Tomasz Chorągiewicz, Kierownik Banku Tkanek Oka w Lublinie, który omówił „Przeszczepianie tkanek oka w Klinice Okulistyki Ogólnej Nr 1 w Lublinie”,
- dr Łukasz Górski, Koordynator Centralny Poltransplant z Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji Poltransplant, który przybliżył zagadnienia związane ze „Współpracą międzynarodową” w zakresie transplantacji,
- dr n. med. Mariusz Matuszek, Kierownik Klinicznego Oddziału Transplantologii USK Nr 4 w Lublinie, który podał statystyki dotyczące Lubelskiej Transplantologii za 2025 rok.
Według danych Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji „Poltransplant” w 2025 r. przeszczepiono w Polsce 2254 narządy od dawców zmarłych, a najczęściej przeszczepiane były: nerki - 1227, wątroby - 671, serca - 169, płuca - 133, trzustki z nerką - 25, trzustki - 10, nerki z wątrobami - 11 oraz nerki z sercami - 5.
W ubiegłym roku personel USK Nr 4 w Lublinie wykonał 44 transplantacje. W tym celu pozyskał nerki do przeszczepu m.in. z dwóch nowych ośrodków - Szpitala MSWiA oraz szpitala w Lubartowie. Ponadto w Klinicznym Oddziale Transplantologii padł wyjątkowy rekord - w ciągu zaledwie ośmiu dni w przeprowadzono dziewięć przeszczepów nerek.
- Jedno pobranie i jeden przeszczep oznacza zaangażowanie kilkudziesięciu osób. Dziękujemy wszystkim za pomoc - mówił pod koniec konferencji dr n. med. Mariusz Matuszek.
Wydarzenie „Lubelska Transplantologia 2026” było skierowane do środowiska medycznego oraz wszystkich osób zainteresowanych problematyką transplantologii, dawstwa narządów i nowoczesnych metod leczenia. Pełną transmisję z konferencji można zobaczyć w serwisie YouTube, po kliknięciu w ten link