Prehabilitacja to kompleksowe przygotowanie pacjenta do operacji, którego celem jest zwiększenie jego odporności organizmu, poprawa stanu odżywienia i zmniejszenie ryzyka powikłań pooperacyjnych. Pojęcie to obejmuje żywienie, ćwiczenia fizyczne i wsparcie psychologiczne jako integralne elementy opieki okołooperacyjnej.
Dlaczego warto stosować prehabilitację?
Pacjenci z niedożywieniem, osłabieniem, utratą masy ciała lub ograniczoną sprawnością fizyczną mają większe ryzyko powikłań po operacji i dłuższy czas rekonwalescencji. ESPEN podkreśla, że ocena stanu odżywienia i wprowadzenie odpowiednich interwencji żywieniowych przed zabiegiem może znacznie poprawić wyniki leczenia.
Kluczowe zasady żywienia w prehabilitacji:
- Wczesna ocena ryzyka żywieniowego — screening z wykorzystaniem narzędzi takich jak NRS 2002 czy SGA pozwala szybko zidentyfikować niedożywionych lub zagrożonych pacjentów.
- Unikanie długiego głodzenia przed operacją — dopuszcza się picie klarownych płynów do 2 godzin i lekkich posiłków do 6 godzin przed znieczuleniem.
- Optymalizacja stanu odżywienia przed zabiegiem — u pacjentów z wysokim ryzykiem lub niedożywionych zaleca się 10–14 dni wsparcia żywieniowego drogą doustną lub dojelitową.
- Suplementy i immunożywienie — gdy dieta nie pokrywa potrzeb, warto rozważyć preparaty ONS lub immunożywienie (z argininą, kwasami omega-3), co może wspierać układ odpornościowy i gojenie.
- Wczesne żywienie po zabiegu — jak najszybszy powrót do żywienia doustnego i kontynuacja wsparcia żywieniowego poprawia regenerację i skraca pobyt w szpitalu.
Korzyści prehabilitacji żywieniowej
- zmniejszenie ryzyka powikłań pooperacyjnych,
- krótszy czas hospitalizacji,
- lepsza funkcja mięśniowa i tolerancja leczenia,
- większa odporność metaboliczna i immunologiczna pacjenta.
Literatura:
Weimann A, Bezmarevic M, Braga M, et al. ESPEN guideline on clinical nutrition in surgery - Update 2025. Clin Nutr. 2025;53:222-261. doi:10.1016/j.clnu.2025.08.029