Choroba nowotworowa i jej leczenie często prowadzą do zaburzeń odżywienia, utraty masy ciała, utraty masy mięśniowej i kacheksji — schorzeń, które znacząco pogarszają wyniki leczenia, jakość życia oraz rokowanie. Dlatego żywienie jest integralną częścią kompleksowej opieki nad pacjentami onkologicznymi.
Ocena i monitorowanie stanu odżywienia
Każdego pacjenta onkologicznego należy rutynowo oceniać pod kątem ryzyka niedożywienia i monitorować jego stan odżywienia przez cały przebieg terapii.
Niedożywienie może wynikać nie tylko z ograniczonego spożycia pokarmu, ale też zaburzeń metabolicznych wynikających z choroby lub leczenia.
Zapotrzebowanie energetyczne i białkowe
Energia:
Zapotrzebowanie energetyczne pacjentów z nowotworem jest zbliżone do osób zdrowych i wynosi ~25–30 kcal/kg masy ciała/dobę.
Białko:
Wytyczne ESPEN zalecają wysokie spożycie białka — zwykle 1,0–1,5 g białka/kg masy ciała/dobę, aby przeciwdziałać utracie masy mięśniowej i wspierać regenerację.
Interwencje żywieniowe
W zależności od stanu pacjenta i jego możliwości przyjmowania pokarmów, ESPEN wskazuje następujące strategie:
- Porady dietetyczne i wsparcie żywieniowe: należy dążyć do zwiększenia spożycia przez pacjenta poprzez indywidualne porady oraz modyfikację planu żywieniowego.
- Żywność medyczna: jeśli zwykłe posiłki nie zapewniają odpowiedniej energii i białka, warto zastosować żywność specjalnego przeznaczenia medycznego
- Żywienie dojelitowe: jeżeli pacjent nie jest w stanie spożywać odpowiedniej ilości pokarmu drogą doustną, kolejnym krokiem jest żywienie dojelitowe.
- Żywienie pozajelitowe: stosowane jest tylko wtedy, gdy żywienie dojelitowe jest niemożliwe lub niewystarczające (np. z powodu ciężkiego uszkodzenia przewodu pokarmowego).
Rola aktywności fizycznej
Wspólnie z opieką żywieniową ważne jest także zachęcanie do aktywności fizycznej, o ile stan pacjenta na to pozwala. Aktywność pomaga utrzymać masę mięśniową, funkcję metaboliczną i ogólne samopoczucie.
Dlaczego żywienie jest tak ważne?
- Niedobór składników odżywczych i niedożywienie:
- zwiększa ryzyko powikłań,
- pogarsza tolerancję leczenia przeciwnowotworowego,
- wydłuża hospitalizację,
- obniża jakość życia.
- Regularna ocena i odpowiednie interwencje żywieniowe pomagają temu zapobiegać i są integralną częścią leczenia.
Literatura:
Muscaritoli M, Arends J, Bachmann P, et al. ESPEN practical guideline: Clinical Nutrition in cancer. Clin Nutr. 2021;40(5):2898-2913. doi:10.1016/j.clnu.2021.02.005